De zachte dood

Een tegenstrijdig symbool voor mij binnen dit thema is de Spaanse film Mar Adentro, die begin dit jaar is uitgekomen. De film beschrijft het op waarheid gebaseerde verhaal van Ramón Sampedro, een man die al jaren aan zijn bed gekluisterd is door een dwarslaesie. 28 Jaar geleden dook hij van een rots de zee in en brak daarbij zijn nek. Hij wil niets liever dan een waardige dood sterven en voert daarvoor een onafgebroken strijd voor het recht op zelfbeschikking.

Ramón Sampedro leeft al 28 jaar in de terminale fase en heeft al 28 jaar geleden zijn keuze genomen, namelijk sterven op een waardige manier. Hij volgde de weg van advocaten en rechters om zijn sterven zo waardig mogelijk te laten verlopen en hij deed een verzoek om euthanasie. Via de vereniging Waardig Sterven wil hij het gerecht een uitspraak die euthanasie toestaat, afdwingen.
Twee vrouwen die in zijn leven komen krijgen een belangrijke rol in zijn leven, en langzaam lijkt het erop of Ramón van zijn leven als bedlegerige kan gaan genieten en toch waarde uit zijn beperkte leven kan halen. De vraag is echter waarvan hij meer houdt; het leven of de dood.
Een film waarin de strijd van een ongeneeslijk zieke wordt afgebeeld, en waarin we de scheidslijn zien tussen waardig leven en waardig sterven.

Eigenlijk gaat Mar Adento niet over de dood en euthanasie, maar over leven, waardigheid en vrijheid. Het vraagstuk wat goed is, zelfbeschikking of het leven overgeven aan God. Een universeel onderwerp, waar niemand eigenlijk een oordeel over kan en mag vellen. Iedereen heeft namelijk recht op zijn eigen mening over sterven en leven.

Ramón Sampedro stierf vlak nadat zijn boek “Brieven uit de hel” werd gepubliceerd. Hij dronk een glas met daarin een dosis cyaankali leeg. De inname van het gif en zijn sterven dat in totaal 40 minuten duurde is opgenomen op video.
Hij stierf "de zachte dood".

Aan palliatieve zorg, de zorg voor mensen bij wie genezing niet of niet meer mogelijk of wenselijk is, maar waarbij men geholpen wordt zo min mogelijk last te hebben van klachten om een zo optimaal mogelijk leven te leiden, ontbrak het Ramón niet.
Ondanks zijn wens om te sterven had hij een rijk sociaal leven en ontving veel liefde. Die liefde echter was niet genoeg om hem zijn levensvreugde terug te geven. Zijn liefde voor de dood was groter dan zijn liefde voor alles wat zijn beperkte leven hem nog kon bieden.
Toch is dat het enige dat we als palliatief verzorgers kunnen doen; ons werk blijven doen op een liefdevolle manier, zelfs al wil iemand de waardigheid van het leven niet meer accepteren en verlangt alleen nog maar naar de dood.

(c) Heidi Gündel, oktober 2005

Wilt u reageren op deze column? Dat kan hieronder!